Cart รายการสินค้า (0)

“การเล่นเพื่อการพัฒนาเด็ก”

“การเล่นเพื่อการพัฒนาเด็ก”

การเล่นเป็นกิจกรรมที่สำคัญยิ่งสำหรับเด็ก เพราะการเล่นเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของเด็กการเล่นเป็นธรรมชาติของเด็ก

และเป็นโอกาสที่เด็กจะได้เรียนรู้ประสบการณ์ต่างๆ ได้ด้วยตนเองการเล่นนอกจากจะเป็นธรรมชาติของเด็กแล้วยังเป็นกิจกรรม

ที่ให้ความสุขสนุกสนานเพลิดเพลินแก่เด็ก โดยไม่มีการบังคับใดๆ ทั้งนั้น ยังเป็นวิธีการหรือแนวทางที่จะช่วยให้เด็กสามารถปรับตัวและ

เปลี่ยนแปลงความคิดความเข้าใจสิ่งแวดล้อม เพื่อให้สอดคล้องกับความเป็นจริงรอบๆ ตัว ให้เป็นผู้ที่มีความสามารถที่จะอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

การเล่นพัฒนาเด็กอย่างไร เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า การเล่นให้คุณค่าและเป็นวิธีการเรียนรู้ที่ดีสำหรับเด็ก เช่น ถ้าเราสังเกตการเล่นน้ำ

เล่นทราย การเล่นต่อบล็อก การเล่นตามมุมประสบการณ์ต่างๆ ฯลฯ จะเห็นว่า เด็กจะตั้งใจเล่นอย่างขะมักเขม้น มีสมาธิในการเล่นและมีโลกส่วนตัว

ดังนั้น การเล่นจึงเป็นชีวิตจิตใจของเด็ก เด็กเรียนรู้สิ่งต่างๆ ทั้งตามธรรมชาติและมีเครื่องเล่นทางการศึกษาเข้าช่วยนักการศึกษาและครูสาขาการปฐมวัยศึกษา

มีความเห็นตรงกันว่า \"การเล่น\" เป็นวิธีการเรียนรู้ของเด็ก ที่ไม่มีใครสามารถเสนอให้รู้ได้ เพราะเด็กได้สืบค้นด้วยตัวเอง

ได้พาตัวเองให้รู้จักโลกที่แท้จริง ได้รู้จักเวลาสถานที่ สิ่งของ สัตว์ รูปทรงต่าง ๆ และมนุษย์ กล่าวโดยสรุปก็คือ\"การเล่นคืองานของเด็ก\"

การเล่นสิ่งที่เด็กพอใจ สุขใจ ได้สนุก ร่าเริง และนี่คือสิ่งที่มีคุณค่าที่สุดสำคัญสำหรับเด็ก เด็กแต่ละคนจะมีวิธีการเล่นซึ่งพัฒนามาจากขั้นตอนการเล่น

ซึ่งเรียกว่า พฤติกรรมการเล่น การเล่นของเด็กอาจเปลี่ยนแปลงไปตามอายุ และความพร้อมของเด็ก ซึ่งสามารถแบ่งพฤติกรรมการเล่นของเด็กได้

4 แบบ ดังนี้

1.การเล่นเลียนแบบ (Imitation) การเล่นเลียนแบบเป็นการสะท้อนให้ผู้อื่นเห็นและทราบถึงการรับรู้สิ่งแวดล้อมต่างๆ ของเด็ก

การเล่นเลียนแบบช่วยให้เด็กเกิดการเรียนรู้สิ่งต่างๆ รอบตัว โดยรับรู้ผ่านประสาทสัมผัส แต่ยังไม่อาจจะเข้าใจหรือรู้ความหมายได้ในทันที ในการเล่นเลียนแบบ

เด็กมักจะเล่นเลียนแบบคนที่ตนคุ้นเคยและเห็นว่าสำคัญ สถานการณ์หรือสิ่งที่เด็กนำมาเล่นจะแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ของเด็กแต่ละคน

2.การเล่นสำรวจ (Exploration) เป็นคุณสมบัติประจำวัยของเด็กระยะ 3-6 ปี รากฐานของการเล่นแบบสำรวจ คือมีความสนใจ สงสัย

และกระตือรือร้นใคร่รู้ในสิ่งที่อยู่รอบตัว ในการเล่นสำรวจนี้เด็กจะใช้ประสาทสัมผัสต่างๆ มากกว่าการสัมผัสจับต้องหรือดูเฉยๆ เด็กอาจจับ จี้ไช ของเล่นกลิ้งไปมา

ลองดม หรือเรียนรู้และเข้าใจฟังว่ามีเสียงมาจากส่วนไหนของเครื่องเล่น และค้นหาที่มาของเสียง ด้วยการถอดออกมาดู การเล่นสำรวจนี้จะเป็นพฤติกรรมที่จะนำ

ไปสู่การค้นพบและการแก้ไขปัญหาในสถานการณ์ที่เด็กไม่เคยเรียนรู้และมีประสบการณ์มาก่อน

3.การเล่นทดสอบ (Testing) เด็กจะอาศัยความรู้ใหม่ที่ได้จากการสำรวจ และความรู้จากประสบการณ์ที่คุ้นเคยเป็นพื้นฐาน สิ่งที่เด็กได้สำรวจศึกษา

แล้วจะเป็นอุปกรณ์ที่เด็กนำมาเล่น เพื่อทดสอบดูว่า คุณสมบัติของเครื่องเล่นและวิธีการเล่นที่วางไว้จะเป็นไปตามที่เขาคิดหรือไม่ อย่างไร และรู้จักแก้ไข

ปัญหาที่เกิดขึ้นมีความสนใจและพยายามทำให้สำเร็จ คุณค่าของการเล่นทดสอบที่เห็นได้เด่นชัดก็คือ ส่งเสริมพัฒนาการด้านการเรียนรู้ คิดอย่างมีเหตุผล

เหตุและผลจะได้จากการสรุปปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจากการทดสอบ และผู้เล่นมีโอกาสได้เรียนรู้เกี่ยวกับตนเองและเป็นการช่วยเหลือตัวเองได้ด้วย

4.การเล่นสร้าง (Construction) เป็นการเล่นที่ผู้เล่นสร้างความสัมพันธ์ระหว่างตนเองกับสิ่งแวดล้อมในลักษณะต่างๆ โดยเด็กจะนำเอาประสบการณ์

ต่างๆ ของตนเข้ามารวมกัน การเล่นชนิดนี้จะสะท้อนให้เห็นถึงความสามารถของเด็กในการรวบรวมอารมณ์ ความคิด และเหตุผลให้สัมพันธ์กันขึ้นใหม่ เพื่อก่อให้เกิด

ความคิดจินตนาการอย่างสร้างสรรค์ และเพื่อให้เป้าหมายของการกระทำประสบความสำเร็จเด็กได้ประโยชน์อะไรจากการเล่น  การเล่นช่วยผ่อนคลายและสนองตอบ

ความต้องการของเด็ก และช่วยส่งเสริมพัฒนาการด้านต่างๆ  ตลอดจนการเรียนรู้ทางด้านจริยธรรม และช่วยให้เด็กได้รับความสนุกสนาน เด็กทุกคนจะเล่นทุกอย่าง

ที่เขาพอใจ การเล่นจึงมีบทบาทและอิทธิพลต่อการพัฒนาการด้านต่างๆ สำหรับเด็ก ดังนี้

1.การเล่นกับการพัฒนาการด้านร่างกาย การเล่นช่วยพัฒนากล้ามเนื้อเล็ก ได้แก่ มือ นิ้ว มือ ประสาทสัมพันธ์ระหว่างมือ กับตา ดังนั้น จึงควรจัดของ

เล่นประเภทการปั้น การขยำ การฉีกปะ การตัดปะ การร้อย  ฯลฯ และการเล่นเพื่อพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ของเด็กได้เต็มที่

2.การเล่นกับการพัฒนาการด้านสังคม การเล่นสอนให้เด็กมีเหตุผล รู้วิธีเล่นร่วมกับผู้อื่น หรือการอยู่ ร่วมกับผู้อื่น มีการให้อภัย ฝึกการให้รู้จักความ

สามัคคีทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม รู้จักเสียสละ ฝึกให้ยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น รู้จักรอคอย อดทน มีความพอใจและยอมรับความจริง สามารถจัดหรือปรับตัวให้เข้า

กับสังคม ทำให้อยู่ร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความสุข

3.การเล่นกับการพัฒนาการทางด้านสติปัญญา การเล่นทำให้เด็กเรียนรู้สิ่งแวดล้อม และเพิ่มพูนประสบการณ์ชีวิตให้กับตนเอง นอกจากนี้การเล่น

ยังเป็นวิธีการหนึ่งที่ช่วยให้เด็กสามารถปรับตัวและเปลี่ยนแปลงความคิด โดยการเรียนรู้จากสิ่งต่างๆ รอบๆ ตัวจากการสังเกต ค้นคว้า สำรวจ ทดลอง เลียนแบบ

เด็กสามารถทำโดยวิธีใดก็ได้ถ้าเด็กพอใจและสนใจ และจะทำซ้ำแล้วซ้ำอีก เพื่อให้เกิดความหลากหลายจากการเล่น เช่น การเล่นบล็อก เล่นน้ำ เล่นทราย ฯลฯ

จะทำให้เด็กมีทักษะช่วยพัฒนาประสาทสัมผัสรับรู้และการเคลื่อนไหว

4.การเล่นช่วยให้เด็กได้เข้าใจธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม ถ้าโรงเรียนมีต้นไม้ให้เด็กสังเกต เช่น สังเกต  พืช และสัตว์

5.การเล่นเป็นการเรียนรู้ที่หลากหลาย เป็นการส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ของเด็ก เช่น การเล่นบล็อก การเล่นสรรค์สร้าง ซึ่งเป็นการเล่นที่เปิดโอกาส

ให้เด็กได้เล่นอย่างอิสระ และพลิกแพลง วิธีเล่น ปรับเปลี่ยนวิธีตลอดเวลา ยิ่งเล่นเด็กยิ่งค้นพบวิธีเล่นแปลกๆ ใหม่ๆ  พ่อแม่ ผู้ปกครอง และครูสามารถส่งเสริม

การเล่นของเด็กได้ ดังนี้

-จัดสิ่งแวดล้อม อุปกรณ์ของเล่น และเวลาในการเล่นให้กับเด็ก ได้เล่นอย่างอิสระเสรีตามความคิดและจินตนาการของเด็ก

-ในการจัดหาอุปกรณ์ จะต้องคำนึงถึงความปลอดภัยให้มากที่สุด และต้องให้เหมาะสมกับอายุของผู้เล่น

-ควรให้คำแนะนำช่วยเหลือเมื่อเด็กต้องการเท่านั้นและควรสังเกตอยู่ห่างๆ

-ควรให้ความสนใจกระตือรือร้นซักถาม และมีส่วนร่วมแสดงความยินดีกับเด็กเมื่อเด็กต้องการ

-ไม่จำเป็นต้องจัดหาของเล่นให้มากเกินไป เพราะจะทำให้เด็กเลือกไม่ถูกว่าจะเล่นอะไรทำให้เกิดความสับสน

-ไม่ควรคาดหวังในการเล่นของเด็กว่าจะต้องบรรลุตามจุดมุ่งหมายที่วางไว้

-กระตุ้นและส่งเสริมให้เด็กรู้จักจัดแสวงหาและสืบค้นด้วยตนเอง

-เข้าใจและซาบซึ้งในความสนใจ และความอยากรู้อยากเห็นของเด็ก

 

เอกสารอ้างอิง:กรรณิการณ์ สุสม การศึกษาความคิดสร้างสรรค์ และความสามารถในการสังเกตของเด็กปฐมวัยที่

ได้รับการเล่นสร้างสรรค์ วิทยานิพนธ์ กศ..มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒประสานมิตร พ.. 2533

นิตยา ประพฤติกิจ การพัฒนาเด็กปฐมวัย หน่วยศึกษานิเทศก์ กรมฝึกหัดครู โรงพิมพ์กรมศาสนาพ..2533

วราภรณ์ รัตวิจัย การอบรมเลี้ยงดูเด็ก

อ้างอิง http://www.edba.in.th/EDBA_Main/Doc/2553/Play.pdf

view